Czym jest wrodzona dysplazja stawu biodrowego?
Termin „dysplazja" obejmuje wszelkie nieprawidłowości budowy anatomicznej w obrębie stawu biodrowego, mogą one być wrodzone lub rozwinąć się w okresie noworodkowym lub niemowlęcym. Wrodzona dysplazja stawu biodrowego powstaje w okresie życia płodowego i jest to najczęściej występująca wada wrodzona u ludzi. w Polsce u ok. 4% noworodków można stwierdzić objawy wyraźnej dysplazji stawu biodrowego a u 1.6% stwierdza się przemieszczenie głowy kości udowej (subluxatio, luxatio). Stosunek płci żeńskiej do męskiej wynosi 3.5 : 1
Niedorozwój w obrębie stawu biodrowego dotyczy najczęściej większości elementów stawu. Panewka jest nieprawidłowo wykształcona (płaska, stroma, szeroka) i w mniejszym stopniu pokrywa głowę kości udowej, cechuje się stromym nachyleniem. Nieprawidłowo ukształtowany jest także bliższy koniec kości udowej będący elementem stawu, który wykazuje koślawość i antetorsję.
A- prawidłowe stawy biodrowe;
B - stawy biodrowe fizjologicznie niedojrzałe, stawy biodrowe dysplastyczne bez decentracji
głowy kości udowej w panewce;
C - stawy biodrowe dysplastyczne z decentracją głowy kości udowej w panewce;
D - zwichnięte stawy biodrowe.
Jakie mogą być przyczyny dysplazji stawu biodrowego?
- pierwotne uszkodzenia rozwojowe miednicy i biodra
- ułożenie nóżek płodu w zgięciu, przywiedzeniu oraz nadmiernej rotacji zewnętrznej
- czynniki hormonalne (estrogen i relaksyna mające zwiotczający wpływ na więzadła oraz torebkę stawu biodrowego)
- dodatni wywiad rodzinny
- częstsze występowanie wady u dziewczynek (4-6 razy częściej niż w chłopców)
- pierworodne dziecko jest dwukrotnie częściej narażone niż kolejne rodzeństwo (prawdopodobnie ze względu na słabo rozciągnięta macicę oraz powłoki jamy brzusznej)
Jak mogą być dalsze konsekwencje dysplazji?
- bóle biodra
- sporadyczne uczucie przeskakiwania czy kliknięcia
- utykanie (nie zawsze powodem jest ból, może być spowodowane także osłabieniem mięśni, ograniczoną ruchomością stawu co w konsekwencji może skutkować uczuciem zmęczenia)
- szybsze zużycie stawu
- większe ryzyko wystąpienia dolegliwości bólowych w sąsiednich stawach (stawy krzyżowo-biodrowe, odcinek lędźwiowy kręgosłupa, stawy kolanowe )
Pacjentka w wieku 33 lat, u której zdiagnozowano dysplazję stawów biodrowych po rozpoczęciu okresu chodzenia. Pacjentka z wieloletnim wywiadem bólowym stawu biodrowego prawego, progresywnie nasilającym się. Pacjentka wykonuje pracę, która wiąże się z częstą jazdą samochodem oraz pozycją siedzącą. Obecnie występują okresy o zwiększonych dolegliwościach trwających zazwyczaj kilka dni, kiedy to pacjentka zmuszona jest do stosowania leków przeciwbólowych. W okresie zmniejszenia dolegliwości bólowych pacjentka może normalnie funkcjonować bez leków, natomiast ból towarzyszy jej w ciągu dnia.
Zdjęcie wykonane w 2009 roku.
W badaniu przedmiotowym stwierdzono:
- nieznaczne ograniczenie ruchu wyprostu
- pozostałe kierunki nie są ograniczone
- hypermobilność prawego stawu krzyżowo-biodrowego
- hypomobilność górnego odcinka lędźwiowego kręgosłupa
- zaburzenie osiowej pracy kończyn dolnych (koślawienie stawów kolanowych oraz skokowych)
- osłabienie mięśni kompleksu lędźwiowo-miednicznego (słaba stabilizacja tułowia)
- nieprawidłową koordynację mięśniową podczas ruchu wyprostu stawu biodrowego (nadaktywność mięsni kulszowo-goleniowych z towarzyszącym osłabieniem mięśni pośladkowych - stwierdzone podczas badania sEMG)
U pacjentki podczas testu stania na jednej nodze stwierdzono objaw Trendelenburga (osłabienie mięśnia pośladkowego średniego) oraz stwierdzono zaburzenie osiowej funkcji kończyn dolnych (koślawienie kolan oraz stawów skokowych) podczas wykonywania przysiadu. Osłabienie mięśniowe dotyczy głównie mięśni kompleksu lędźwiowo-miednicznego (słaba stabilizacja tułowia) oraz występuje nieprawidłowa koordynacja podczas wyprostu w stawach biodrowych (w prawym stawie funkcja jest znacznie gorsza). Zaburzenie to dotyczy osłabienia mięśni pośladkowych .
Leczenie pacjentki polegało na prowadzeniu wiskosuplementacji lekiem SYNOCROM oraz jednoczesnej rehabilitacji.
Rehabilitacja u tej pacjentki nakierowana jest na:
- manipulacje kręgosłupa lędźwiowego celem poprawy ruchomości
- przeciwbólowe mobilizacje prawego stawu biodrowego
- kinesiotaping prawego stawu krzyżowo-biodrowego oraz stawu biodrowego
- przywrócenie osiowej pracy kończyn dolnych
- ćwiczenia typu „core" dla poprawy stabilności kompleksu lędźwiowo-miednicznego
- przywrócenie odpowiedniej pracy mięśniowej w funkcji wyprostnej stawu biodrowego celem zmniejszenia obciążenia stawu
Czym jest wiskosuplementacja i jakie ma znaczenie w procesie rehabilitacji?
Leczenie chorego stawu kwasem hialuronowym polega na dostawowym podaniu preparatu Synocrom, w wyniku czego poprawia się "smarowanie" stawu, co zmniejsza ból i zwiększa zakres ruchomości stawu. Jego działanie to przede wszystkim poprawa jakości płynu stawowego i chrząstki stawowej, a efekt ten występuje dopiero po kilku tygodniach od podania pierwszej dawki leku. Niejednokrotnie pacjenci czują poprawę już po pierwszym podaniu preparatu. Efekt kuracji utrzymuje się przez wiele miesięcy po zakończeniu cyklu leczenia.
Zwykle stosuje się od 3 do 5 zastrzyków w odstępach tygodniowych do jednego stawu. Kurację można bezpiecznie powtarzać co kilka, kilkanaście miesięcy nawet wówczas, gdy dolegliwości bólowe nie są bardzo wyraźne.
Dzięki zniesieniu lub znacznemu zmniejszeniu dolegliwości bólowy oraz poprawie zakresu ruchomości możliwa jest efektywniejsza rehabilitacja. Pacjent może wykonywać ćwiczenia, na które wcześniej nie mógł sobie pozwolić z powodu bólu. Terapia manualna chorego stawu jest także łatwiejsza, gdyż zmniejsza się obronne napięcie mięśni.
Kompleksowe leczenie rehabilitacyjne wspomagane wiskosuplementacją daje zdecydowanie lepsze efekty terapeutyczne w porównaniu do stosowania tych form leczenia każdej z osobna.
lekarz prowadzący lek. med. Jacek Zatorski Specjalista ortopeda-traumatolog
fizjoterapeuta prowadzący mgr Tomasz Pawełek
zadaj pytanie podziel sie wiedzą:
cfs@sanvimed.pl
www.sanvimed.pl
